Fiziksel Arıtma Sistemleri

Fiziksel Arıtma, atıksu içerisindeki daha sonraki arıtma basamaklarına zarar verebilecek, gözle görülür atıklara  uygulanan
işlemlerin bütünüdür. 

Fiziksel arıtma atık suda bulunan çökelebilen, yüzebilen değişik boyutlardaki katı maddelerin, çözünmüş organik ve inorganik
maddelerin uzaklaştırılması amacıyla uygulanan işlemleri kapsamaktadır. Bu maddeler bu aşamada uzaklaştırılmadığı takdirde
atıksu arıtma tesisindeki pompalar ve çamur giderme ekipmanına, vanalara, borulara zarar vererek arıtmada problemlere yol
açabilir. Izgara ve elekler, öğütücüler ve parçalayıcılar, dengeleme havuzları, yüzdürme havuzları, filtreler, kum tutucular,
çöktürme havuzları, yağ ayırıcılar fiziksel arıtma üniteleridir.


Atıksu içinde bulunan kaba maddelerin pompa, boru ve teçhizata zarar vermemesi; diğer arıtma kısımlarına gelen yükün hafifletilmesi veya yüzücü kaba maddelerin sudan ayrılması gibi amaçlarla ızgaralar kullanılır. Izgara aralıkları çubuk aralıklarına göre ince ve kaba ızgaralar, temizlenme şekline göre elle veya mekanik olarak temizlenen ızgaralar olarak sınıflandırılırlar. Çubuk aralıkları ince ızgaralarda 15-30 mm kaba ızgaralarda 40-100 mm’dir.
Kaba ızgaraların alternatifi atıksudaki büyük boyutlu katıların sudan ayrılmadan ufalanmasıdır. Öğütücülerin fonksiyonu, kaba taneli katıları parçalayarak sonraki arıtma işlemlerinde ve proseslerinde problem oluşturmalarını önlemektir

Fiziksel arıtma sisteminde bulunan Elekler, Elyaflı maddeler, askıdaki tanecikleri tutmak amacıyla kullanılırlar. Bu üniteler 
tutulan maddelerin boyutlarına göre kaba ve ince elekler olarak sınıflandırılırlar. 

Elek aralığı kaba eleklerde 5-15 mm, ince eleklerde 0,25-5mm, mikro eleklerde 0,020-0,035mm’dir.


Fiziksel arıtma sistemlerinde kum çakıl gibi inorganik maddeleri atık sudan ayırmak, arıtma tesislerindeki pompa ve benzeri teçhizatın aşınmasına ve çökeltim havuzlarında tıkanma tehlikesine engel olabilmek için kum tutucular kullanılır. Kum tutucularda yoğunluğu 2.650 kg/m3 ve tane çapları 0,1 -0,2 mm’den daha büyük olan katı maddelerin tutulur.


Arıtma tesislerinde, atıksuda bulunan ve yoğunluğu sudan küçük olan yağ, gres, solvent ve benzeri yüzen maddeleri sudan ayırmak için yüzer madde tutucular kullanılır. Ön çökeltim havuzunun olmaması veya bu gibi maddelerin oranının çok yüksek olması halinde, gerek bu maddeleri geri kazanmak, gerekse arıtma verimini yükseltmek amacıyla yüzer madde tutucular yapılmalıdır.
Dengeleme havuzları atıksularda debi, bileşim ve kirlilik yükünün zaman içindeki değişimlerinin dengelenmesini ve arıtma tesisine giden atıksu debisinin düzenli olması için kullanılır.

Dengeleme havuzlarında bileşimin homojenleştirilmesi ve askıda katı maddelerin çökelmesinin engellenmesi için karıştırma uygulanabilir.
Çökelme işlemi, sudan daha yoğun olan askıda katı maddelerin veya kimyasal ve biyolojik işlemlerle çökelebilir hale getirilen katı maddelerin yerçekimi etkisiyle çökeltilmesi suretiyle sudan ayrılmasıdır. Böylece kirleticiler çökelebilir katı maddeler halinde sudan uzaklaştırılarak diğer arıtma ünitelerine geçmeleri engellenir.